Zatrudnienie studenta cudzoziemca bez zezwolenia: od 1 lipca 2026 r. legitymacja już nie wystarczy

Zaczyna się w gastronomii i handlu najgorętszy okres w roku, a wiele firm właśnie teraz szuka rąk do pracy wśród studentów z zagranicy. Zatrudnienie studenta cudzoziemca bez zezwolenia wciąż jest możliwe – ale od 1 lipca 2026 r. na nowych zasadach, przy których sama legitymacja studencka już nie wystarcza.

W wielu firmach wygląda to podobnie: student pokazuje legitymację, kadry robią kopię, sprawa zamknięta. Tymczasem prawo do pracy bez zezwolenia zależy dziś od dwóch rzeczy naraz: formy studiów i statusu uczelni. Legitymacja nie pokazuje żadnej z nich.

Poniżej wyjaśniam, co się zmieniło, jak to sprawdzić w trzech krokach i co zrobić, gdy uczelnia Twojego pracownika „nie przechodzi”.

Co się zmieniło – i dlaczego właśnie teraz

Od 1 grudnia 2025 r. obowiązuje nowe rozporządzenie o przypadkach, w których cudzoziemiec może pracować bez zezwolenia. Prawo do pracy studenta przestało zależeć wyłącznie od tego, jak studiuje. Zaczęło zależeć także od tego, gdzie.

Dla studentów części uczelni przewidziano okres przejściowy. Skończył się 30 czerwca 2026 r. Od 1 lipca 2026 r. nowe zasady obowiązują już wszystkich.

Student może dziś pracować bez zezwolenia, jeśli spełnia oba warunki:

  1. studiuje stacjonarnie w Polsce – studia niestacjonarne (zaoczne, wieczorowe) zwolnienia nie dają;
  2. jego uczelnia nie potrzebuje zatwierdzenia albo została zatwierdzona przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na potrzeby przyjmowania cudzoziemców.

To, czy uczelnia potrzebuje zatwierdzenia, zależy od jej rodzaju:

Rodzaj uczelniStudent studiów stacjonarnych pracuje bez zezwolenia?
Publiczna uczelnia akademicka (uniwersytet, politechnika, uniwersytet medyczny, ekonomiczny itp.)Tak – taka uczelnia nie potrzebuje zatwierdzenia
Uczelnie wojskowe i służb państwowych, instytuty PAN i instytuty badawczeTak – nie potrzebują zatwierdzenia
Niepubliczna uczelnia akademickaTylko jeśli jest na liście MSWiA
Publiczna uczelnia zawodowaTylko jeśli jest na liście MSWiA
Niepubliczna uczelnia zawodowaTylko jeśli jest na liście MSWiA
Studia niestacjonarne – na każdej uczelniNie – potrzebna inna podstawa


Kara dla firmy i dla studenta

Jeśli student nie spełnia obu warunków i nie ma innej podstawy do pracy, jego zatrudnienie jest nielegalnym powierzeniem pracy. Ustawa przewiduje za to grzywnę od 3 000 do 50 000 zł – nie mniej niż 3 000 zł za każdego cudzoziemca.

Ryzyko ponosi też student. Grozi mu grzywna nie niższa niż 1 000 zł, a praca bez wymaganego dokumentu może być podstawą decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Dlatego sprawdzenie dokumentów to nie podejrzliwość wobec pracownika. To ochrona – także jego.

Zatrudnienie studenta cudzoziemca bez zezwolenia – trzy kroki sprawdzenia

Krok 1. Zaświadczenie z uczelni, nie legitymacja

Legitymacja potwierdza, że ktoś jest studentem. Nie mówi, czy studiuje stacjonarnie. Poproś o aktualne zaświadczenie z uczelni – z nazwą uczelni, formą studiów (stacjonarne) i potwierdzeniem, że osoba jest studentem w bieżącym semestrze.

Krok 2. Status uczelni

Ustal, czy to publiczna uczelnia akademicka. Jeśli nie – sprawdź ją na liście jednostek zatwierdzonych przez MSWiA (gov.pl, strona o zatwierdzaniu jednostek na potrzeby przyjmowania cudzoziemców). Wynik zapisz z datą: wydruk albo zrzut ekranu trafia do teczki pracownika.

Dwie praktyczne uwagi. Coroczne obwieszczenie w Dzienniku Urzędowym MSWiA obejmuje tylko jednostki zatwierdzone w poprzednim roku – sprawdzaj pełną listę na stronie ministerstwa. A filia uczelni, według wyjaśnień ministerstwa, korzysta z zatwierdzenia uczelni macierzystej.

Krok 3. Podstawa pobytu

Przed rozpoczęciem pracy poproś o ważny dokument pobytowy – wizę albo kartę pobytu – i sprawdź, czy nie wyklucza on pracy. Kopię przechowujesz przez cały okres zatrudnienia i dwa lata po jego zakończeniu.

Sprawdzaj co semestr, nie raz. Status studenta się zmienia: skreślenie z listy, przejście na studia niestacjonarne, koniec studiów. Zatwierdzenie uczelni jest udzielane na 5 lat i może zostać cofnięte. Dobry rytm: październik i marzec.

Uczelnia nie przechodzi? Trzy ścieżki – zależnie od obywatelstwa

Najpierw sprawdź, czy pracownik nie ma innej podstawy, która daje mu wolny dostęp do rynku pracy: Karty Polaka, karty pobytu CUKR, zezwolenia na pobyt stały albo dyplomu ukończenia studiów w Polsce. Jeśli nie ma – wybór zależy od obywatelstwa:

  • Obywatel Ukrainy – powiadomienie w praca.gov.pl w ciągu 7 dni od podjęcia pracy. Bez opłat.
  • Obywatel Armenii, Białorusi lub Mołdawii – oświadczenie o powierzeniu pracy w powiatowym urzędzie pracy, 400 zł. Pracę zaczyna się po wpisie oświadczenia do ewidencji.
  • Obywatel innego państwa – zezwolenie na pracę od wojewody: 200 zł (do 3 miesięcy) albo 400 zł. Pracę zaczyna się po wydaniu zezwolenia.

Do czasu uzyskania podstawy student nie może u Ciebie pracować – z wyjątkiem obywatela Ukrainy, przy którym powiadomienie składasz już po podjęciu pracy. Wszystkie opłaty rozpisałem we wpisie o kosztach legalnego zatrudnienia cudzoziemca.

Pięć częstych błędów

  • Kopia legitymacji zamiast zaświadczenia. Legitymacja nie pokazuje formy studiów.
  • Jedno sprawdzenie na cały okres zatrudnienia. Status studenta i uczelni może się zmienić w trakcie.
  • „Uczelnia publiczna, więc w porządku”. Publiczne uczelnie zawodowe (często noszą dziś nazwę akademii nauk stosowanych) też muszą być na liście MSWiA.
  • Kurs przygotowawczy albo kurs języka polskiego traktowany jak studia. Uczestnik kursu nie jest studentem.
  • Oświadczenie dla obywatela Gruzji. Od 1 grudnia 2025 r. Gruzja nie jest na liście państw objętych oświadczeniem – potrzebne jest zezwolenie.

Checklista: teczka studenta-cudzoziemca

▢    Aktualne zaświadczenie z uczelni: nazwa uczelni, studia stacjonarne, bieżący semestr.

▢    Wydruk albo zrzut ekranu z listy MSWiA z datą sprawdzenia – albo notatka, że to publiczna uczelnia akademicka.

▢    Kopia ważnego dokumentu pobytowego.

▢    Umowa z zapisem, że pracownik informuje Cię o zmianie statusu studenta albo formy studiów.

▢    Przypomnienia w kalendarzu: początek semestru, koniec ważności dokumentu pobytowego, planowany koniec studiów.

▢    Po obronie: kopia dyplomu albo zaświadczenia o ukończeniu studiów.

Jeśli to Ty w firmie sprawdzasz dokumenty – wydrukuj tę listę i dołącz ją do procedury zatrudnienia.

Kiedy warto, żeby spojrzał na to radca prawny

Jeśli zatrudniasz studentów z różnych uczelni i różnych krajów albo okazało się, że od lipca ktoś pracuje bez podstawy – działaj spokojnie, ale od razu. Najpierw zatrzymujesz problem na przyszłość, potem porządkujesz przeszłość. Kolejność kroków ma tu znaczenie.

W ramach Audytu Legalności Zatrudnienia przejrzę teczki Twoich pracowników-studentów: uczelnie, zaświadczenia, dokumenty pobytowe i terminy. Dostaniesz pisemne podsumowanie – co jest w porządku, a co wymaga działania. Zadbam o to, żebyś wiedział, na czym stoisz. To, co mi powiesz, chroni tajemnica zawodowa radcy prawnego.

FAQ

Czy legitymacja studencka wystarczy, żeby zatrudnić studenta z zagranicy bez zezwolenia?

Nie. Legitymacja nie pokazuje formy studiów ani statusu uczelni. Potrzebujesz aktualnego zaświadczenia z uczelni i sprawdzenia, czy uczelnia jest publiczną uczelnią akademicką albo jest na liście MSWiA.

Mój pracownik studiuje zaocznie. Czy może pracować bez zezwolenia?

Nie. Zwolnienie dotyczy wyłącznie studiów stacjonarnych. Przy studiach niestacjonarnych potrzebne jest powiadomienie, oświadczenie albo zezwolenie – zależnie od obywatelstwa.

Uczelnia jest prywatna. Czy to wyklucza pracę bez zezwolenia?

Nie. Liczy się to, czy uczelnia została zatwierdzona przez MSWiA. Jeśli jest na liście – student studiów stacjonarnych może pracować bez zezwolenia.

Student właśnie obronił licencjat, a magisterkę zaczyna w październiku. Co w przerwie?

Absolwent studiów ukończonych w uczelni z siedzibą w Polsce może pracować bez zezwolenia na podstawie samej ustawy – tu status uczelni nie ma znaczenia. Poproś o dyplom albo zaświadczenie o ukończeniu studiów i sprawdź, czy dokument pobytowy nadal jest ważny.

Okazało się, że od lipca student pracował u mnie bez podstawy. Co teraz?

Nie odkładaj tego. Bez podstawy student nie powinien dalej pracować, dopóki jej nie uzyskasz. Uporządkowanie okresu wstecz zrób z radcą prawnym – liczy się kolejność kroków, a dobre intencje nie zastąpią dokumentów.

Zatrudniasz studentów z zagranicy i chcesz mieć pewność przed zatrudnieniem? Napisz do mnie – sprawdzimy to spokojnie, krok po kroku. Zakres i wycenę ustalimy przed startem, bez niespodzianek. Masz prawo działać.

Adam Kamiński, radca prawny  ·  maszprawodzialac.pl